निष्ठानन्द बज्राचार्य Nistha Nanda Bajracharya

-
विधा÷क्षेत्र ः प्रकाशन÷लेखन÷बौद्धमार्गी जन्म ः १९१५ मार्ग शुक्ल चौथी;  ज.स्थान ः ओमबहाल, नः बही, काठमाडौँ;  बा ः मुक्तानन्द;  आमा ः थकुमती; शिक्षा ः संस्कृत;  विवाह:  २ विवाह;  सन्तान ः १ छोरा, १ छोरी । व्यक्तित्व ः निष्ठानन्द बौद्धिक व्यक्तित्व हुन् । कहिले व्यापार त कहिले सरकारी सेवामा प्रवेश गर्दै आफ्नो भाषा र संस्कृतिको जगेर्नामा लागेका यिनले ‘प्रज्ञापारमितायागु एकविंशती इलोकया भाषासहित नेवारीभाषाबाट अनुवाद गरी सबैभन्दा पहिले छापाखानाबाट प्रकाशन गरेका थिए । त्यसका अतिरिक्त यिनले बुद्ध धर्ममा आधारित थुप्रै पुस्तकहरू नेवारी भाषामा लेखी प्रकाशन गरेका छन् । नयिनीद्वारा लिखित ‘ललितविस्तार’नामक पुस्तक बौद्ध दर्शनको एक महŒवपूर्ण कृति हो । वारी भाषाको चार स्तम्भमध्ये यिनी एक हुन् । राणा शासन कालको अँध्यारो युगमा पनि नेवारी भाषालाई पुनः जागरण ल्याउने कार्यमा मुख्य भूमिका निभाएका यिनी पुनः जागरण समयका गद्य प्रतिभा थिए । सरकारी सेवामा आबद्ध यिनले भाषा जागरणकै निमित्त कलकत्ताबाट प्रेस खरिद गरेर आफ्नै घरमा प्रेस स्थापना गरेका थिए ।  यिनी आफ्नो मयका प्रख्यात पण...
Post a Comment

डा.सुधा त्रिपाठी (थानेश्वरी) Sudha Tripathi

-

विधा÷क्षेत्र : साहित्यकार÷समीक्षा

जन्म : २०१५ जेठ २८; 

ज.स्थान : सुनखानी, दोलखा÷मिरिक, दार्जिलिङ ; 

बा : जगन्नाथ शर्मा; 

आमा : भवानीदेवी; 

फोन : ४४९६८३९÷४४९७५०८; 

शिक्षा : एसएलसी–महेन्द्र भवन (२०३२), आईए–पद्मकन्या क्याम्पस, बागबजार (२०३५), बिए (२०३७), एमए (नेपाली, त्रिविवि कीर्तिपुर, २०४०), विद्यावारिधि (नेपाली, त्रिवि, २०६७); 

पति : रमेश प्रसाद भट्टराई (वि.मि. २०४६); 

व्यक्तित्व : बहुआयामिक व्यक्तित्वकी धनी त्रिपाठी निबन्धकार, समालोचक, कवि, ना.कार र सम्पादक हुन् । जीवनको लामो समय प्राध्यापनमा बिताएकी उनी स्वाभिमानी र अलिकडा स्वभावकी नारीवादी साहित्यकार हुन् । पितृसत्तात्मक समाजमा हुर्किएकी त्रिपाठी नारीले भोग्नु परेको पीडा र बाध्यतालाई यथार्थ रूपमा आफ्ना रचनामा प्रस्तुत गर्छिन् । समा.मा उनले मुख्यत ः प्रगतिवादलाई केन्द्रमा राखेकी हुन्छिन् । सेवा ः प्राध्यापन (नेपाली केन्द्रीय विभाग त्रिवि, कीर्तिपुर), नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी माओवादी (केन्द्र); 

पहिलो रचना : मेरा व्यथाहरूको गीत (कविता, प्रज्ञा, २०३४); 

कृति÷सृजना : बादल, धर्ती र आस्थाहरू (नि.सं., २०५०), अनिवार्य नेपाली रचना र व्याकरण (२०५३), जीवनसूत्र र स्वप्नाभास (नि.सं., २०५३), निःश्वासका गुजुल्टाहरू (एकाङ्की सं., २०५५), दृष्टि चौतारी (समा., २०५८), भूपिका कवितामा व्यङ्ग्यालङ्कारचेतना (अनुसन्धान, २०५८), सुट, टाई र सुँगुर (व्यङ्ग्य नि.सं., २०५९), अमर सिर्जना (नि.सं., २०६५), नारीवादका कठघरामा नेपाली साहित्य (२०६७), नेपाली उप.मा नारीवाद (२०६८), नारीवादी सौन्दर्य चिन्तन (२०६८), चेलीबेटीका बेग्लै कुरा (२०६८), सम्पा.÷अनु. ः दोलखा दर्पण (जिल्लाको इति., २०५१), पौरख (मासिक पत्रिका, २०५१), महिला समालोचक र नेपाली समा. (२०६२); सम्मान÷पुरस्कार ः राष्ट्रव्यापी निबन्ध प्रतियोगितामा स्वर्ण पदक र न.पु. (२०३९), निबन्ध प्रतियोगितामा स्वर्ण एवम् न.पु. (विश्व हिन्दू सम्मेलन, २०४०), पारिजात सृजन पुरस्कार (२०६१),सर्वोत्कृष्ट पुस्तक पुरस्कार (अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज, अमेरिका, सन् २००३) प्रेस काउन्सिल साहित्यिक पत्रकारिता स्तम्भलेखन पु. (२०६१), युद्धप्रसाद मिश्र स्मृति पु. (२०६३), विद्यार्थी अवस्थामा थुप्रै साहित्यिक पुरस्कारहरू प्राप्त; संलग्नता ः अध्यक्ष–अभिनव साहित्य प्रतिष्ठान, अध्यक्ष–रूमु प्रकाशन, उपाध्यक्ष–प्रगतिशील लेखक सङ्घ, केन्द्रीय सदस्य–प्रगतिशील प्राध्यापक सङ्गठन, सल्लाहकार–युद्ध प्रसाद मिश्र स्मृति प्रतिष्ठान, सल्लाहकार–सिस्नुपानी नेपाल, सल्लाहकार–प्रतिभा प्रवाह, आ.सदस्य–साहित्य सदन, नेपाल;

स्रोत : भृकुटी पू.१ पृ.१९९, समकालीन नेपाली साहित्य पू.३९ पृ.८७, नेमसा पृ.५१५, अभिज्ञान पृ.७४, विश्व नारी नेपाली स्रष्टा कोश, २७३, शोधपत्र–सुधा त्रिपाठीको जीवनी व्यक्तित्व र कृतित्व २०७०


Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Bharat Raj Panta साहित्यकार भरतराज पन्त (ठाकुरदत्त कैकयीनन्दन)

-
  विधा तथा क्षेत्र : साहित्य÷प्राध्यापन जन्म : १९८६ असार ३०;  जन्म स्थान : फसिकेब, नयाँ सडक, काठमाडौँ;  बुबा : मणिदत्त;  आमा : ललिताकुमारी;  बाल्यकाल : डेढ वर्षको उमेरमा नै मातृ वियोग सहनु परेको;  शिक्षा : सम्पूर्णामध्यमा, बनारस (२००९), आचार्य (संंस्कृत, २०१९), स्नातकोत्तर (नेपाली)— त्रिवि (२०३४);  विवाह : चित्रकुमारी (भावना) पाण्डे (विमि २००० फागुन);  सन्तान : २ छोरा, २ छोरी । व्यक्तित्व  : माध्यमिककालीन विशिष्ट प्रतिभा लक्ष्मीदत्त पन्त ‘इन्दु’ का नाति भरतराज पन्त महाकवि हुन् । आशुकविŒवको उच्च क्षमता भएका पन्त वार्णिक छन्दमा पारङ्गत थिए । संस्कृत साहित्यको उच्च अध्ययनले उनलाई समश्लोकी–समछन्दी अनुवादमा पनि विशिष्ट बनायो । आफ्ना मात्र होइन, अन्य कविका लामालामा कविता कण्ठाग्र गर्ने महाकवि पन्तका कविता÷काव्यमा सरलता, सुबोधता र वैचारिक मौलिकता प्रतिपादित छ ।  अध्यापन र प्राध्यापन संलग्न हुँदै नेपाली साहित्यको श्रीवृद्धि गर्नलागि परेका यिनी जयतु संस्कृतम् र छात्र आन्दोलन जस्ता साहित्यिक आन्दोलनमा पनि क्रियाशील थिए । सेवा : अध्यापन (२०१५–२०३०...
Read more

Sahityakar Ismali सहित्यकार इस्माली (महेश पौडेल, महेश्वरप्रसाद उपाध्याय)

-
इस्माली (महेश पौडेल, महेश्वरप्रसाद उपाध्याय) विधा÷क्षेत्र : कथा जन्म : २०१२ जेठ ४;  जन्मस्थान : औरही, महोत्तरी;  बुबा  : गोविन्दप्रसाद;  आमा  : तिलकुमारीदेवी;  बसोबास (हालको ठेगाना) : पुष्पनगर, बानेश्वर, काठमाडौँ;  मोबाइल : ९८४१८४९०८५;  शिक्षा : स्नातकोत्तर (शिक्षाशास्त्र÷गणित);  व्यक्तित्व  : अल्पसङ्ख्यक, सीमान्तकृत र पिछडा वर्गको आवाजलाई साहित्यमार्फत माथि उठाउने इस्माली सामाजिक यथार्थवादी तथा प्रगतिवादी साहित्याकर हुन् । स्थानीय परिवेश र आञ्चलिकताको प्रयोग गर्ने पौडेलले सामाजिक, आर्थिक विकृति, विसङ्गति र राजनीतिक चलखेललाई आफ्ना रचनाका विषयवस्तु बनाएका छन् । यिनी बालसाहित्यका क्षेत्रमा अग्रणी साहित्यकारका रुपमा परिचित छन् । यिनी स्थानीय परिवेशको शुक्ष्म चित्रण गरी कथा  र उपन्यास  सिर्जना गर्न माहिर छन् । सेवा : प्राध्यापन (रत्नराज्यलक्ष्मी क्याम्पस, सानोठिमी  क्याम्पस त्रिविवि)÷अध्यापन, साहित्य; नेपाल राजकीय प्रज्ञा पतिषठानका उपकूलपति पहिलो रचना  : ऋणको थिचो (कथा, भन्ज्याङ सामायिक सङ्कलन, २०३१);  कृति÷सृजना...
Read more

डा. देवी नेपाल (देवीप्रसाद) Dr, Devi Nepal Chhanda Parag

-
विधा÷क्षेत्र   : साहित्य÷प्राध्यापन जन्म  : २०३० वैशाख १८;  ज.स्थान  : गोलधाप, झापा;  बुबा : कुबेरनाथ;  आमा : मनमाया;  बसोबास (हालको ठेगाना)  : लोकन्थली, भक्तपुर;  फोन  : २०५०१२१÷५६३९९५३;  मोबाइल  : ९८४१४४४१३५÷९८५१०९८९५३;  शिक्षा  : एम.ए (नेपाली), आचार्य (संस्कृत), पिएचडी (प्रगतिवादी नेपाली ख.का. मा द्वन्द्वविधानमा ने.सं.वि.वि.);  विवाह : टीका पौड्याल;  सन्तान   : २ छोरी । व्यक्तित्व  : प्रगतिवादी साहित्यकार नेपाल मुख्यत: कविता र समालोचना विधामा कलम चलाउँछन् । कवितामा मूलत: शास्त्रीय छन्द प्रयोग गर्ने नेपाल छन्दको लक्षणशास्त्रमा गहिरो दखल राख्छन् । उनी मीठो शैलीमा छन्द कविता वाचन गर्छन् । छन्द बचाउ अभियान सञ्चालनस्वरुप यिनले "छन्दपराग" कविता अभियान नै सञ्चालन गरेकाा छन् । वर्ग विभेदले निम्त्याएका असमानतालाई रचनाको विषय वस्तु बनाएर उद्देश्यपरक वैचारिक भाव रचनामा प्रसतुत गर्ने यिनले साहित्यिक रचना र पाठ्य सामग्रीहरू आधाआधीको अनुपातमा सृजना गरेका छन् । भाषा र साहित्यको सेवामा देश विदेशमा घुमेर ...
Read more